Saturday, July 26, 2014

ក្រលៀន (Kidney)


ក្រលៀន ដែលមានសុខភាពល្អអនុវត្តរបស់គេប្រៀបបានទៅនិងតម្រង ដើម្បីធានានូវសុវត្ថិភាពនៃ បរិមាណចំនួនកាកសំណល់ និង វត្ថុរាវដែលត្រូវបញ្ចេញ (ពីរាងកាយ) ។ ជារៀងរាល់ម៉ោង ការផ្គត់ ផ្គង់ឈាម / ចលនាឈាមរបស់អ្នកហូរឆ្លងកាត់ក្រលានប្រហែលជា ១២ ដង ។ ជារៀងរាល់ ថ្ងៃ្ត ក្រលៀនរបស់អ្នកលាងសម្អាតឈាមប្រមាណជា ២០០ លីត្រ ក្នុងនោះមានកាកសំណល់ ប្រមាណជា ១ ទៅ ២ លីត្រ ដែលត្រូវបានបញ្ចេញពីរាងកាយជាទឹកមូត្រ ។


Healthy kidneys act like a filter to make sure the right amount of wastes and fluids are removed. Every hour your blood supply circulates through the kidneys about 12 times. Each day your kidneys process around 200 litres of blood, with around 1 to 2 litres of waste leaving the body as urine

ក្រលៀនរបស់យើង ផលិតអ័រម៉ូនធំសំខាន់ៗ ចំនួន ៣ - Erythropoietin Renin និង វីតាមីន D សកម្ម។Erythropoietin ពន្លឿននៃការផលិតនៃកោសិកាឈាមក្រហម Renin ចូលរួមនៅក្នុងការ ត្រួតពិនិត្យសម្ពាធឈាម ហើយ វីតាមីន D សកម្ម គ្រប់គ្រងការស្រូបយកនូវកម្រឹតជាតិកាល់ស៉្យូម ដែលជួយ ធ្វើឱ្យឆ្អឹងរឹងមាំ ។

Our kidneys make three important hormones, erythropoietin, renin and active vitamin D. Erythropoietin stimulates the production of red blood cells, renin is involved in the control of blood pressure and active vitamin D controls calcium uptake and helps make strong bones.

តួនាទីនៃតម្រងនោមរបស់អ្នកក្នុងការថែរក្សាសុខភាពរបស់អ្នកបានល្អប្រពៃ 

សម្រាប់សរីរាង្គដ៏តូចមួយនេះ ក្រលៀនរបស់អ្នកធ្វើការយ៉ាងសកម្ម - ពួកគេមានចំនួនតួនាទីដ៏ សំខាន់មួយចំនួននៅក្នុងមុខងារប្រចាំថ្ងៃនៃរាងកាយរបស់យើង ដែលក្នុងនោះពួកគេ:

ដើរតួនាទីជាតម្រងសម្រាប់រាងកាយរបស់អ្នក ក្នុងការសម្អាតកាកសំណល់ក្នុងឈាម ប៉ុន្តែរក្សានូវ សារធាតុដ៏សំខាន់ជាច្រើនសម្រាប់តម្រូវការនៃរាងកាយ ។ 


The role of your kidneys in keeping you healthy 

For organs so small, your kidneys works hard - they have a number of vital roles to play in the daily functions of our body, as they:

act as filters for your body to clean blood of wastes, yet retain essential elements needed by the body

ពួកគេបានរក្សាតុល្យភាពត្រឹមត្រូវនៃជាតិអំបិល និង អាស៊ីតនៅក្នុងរាងកាយរបស់យើង ផលិតអ័រ ម៉ូន និង អង់ស៊ីមទាំងឡាយ ដែលជួយ: 


  • ត្រួតពិនិត្យសម្ពាធឈាមរបស់អ្នក 
  • ជួយរក្សាតុល្យភាពជាតិទឹកខាងក្នុងរបស់អ្នក 
  • ផលិតកោសិកាឈាមក្រហម និង ជួយរក្សាការថែរក្សាសមាសភាពឈាម និង កម្រិតនៃ pH របស់អ្នក
  • រក្សាឆ្អឹងរឹងមាំនិងមានសុខភាពល្អនិងជួយរករក្សាតុល្យភាពខនិជ
they keep the proper balance of salts and acids in our body, produce hormones and enzymes which help to:

  • control your blood pressure
  • help to keep your internal water balance
  • make red blood cells and help maintain your blood composition and pH levels
  • maintain strong and healthy bones and help to keep mineral balance
ក្រលៀនរបស់អ្នក គឺ ជាមេនៃគីមីរបស់រាងកាយ អន្តរាគមន៍នៅក្នុងដំណើរការជាច្រើន  និង តុល្យ ភាពក្នុងរាងកាយ និង ត្រួតពិនិត្យមុខងារដ៏សំខាន់របស់រាងកាយជាច្រើន ។ តួនាទីដ៏ចំបង របស់ក្រលៀន គឺ យកកាកសំណល់ចេញពីឈាម និង លុបបំបាត់វាតាមរយះទឹកមូត្រ ។ ដើម្បីយក កាកសំណល់ទាំងនេះ និង បរិមាណជាតិទឹកលើសលប់ នោះឈាមហូរចូលទៅកាន់ក្រលៀនតាម រយៈសរសៃឈាមក្រលៀន នោះឈាមត្រូវបានសម្អាតក្នុងក្រលៀន ខណៈដែលឈាមឆ្លងកាត់ តាមរយៈតម្រងដ៏តូចៗ ជាច្រើនដែលគេហៅថា nephrons (រូបភាពខាងលើ) ។ 

Nephrons គឺ ជាអង្គភាពការងារមូលដ្ឋានរបស់ក្រលៀន ក្នុងការគ្រប់គ្រងនៃការបង្កើតទឹកមូត្រ ។ ក្រលៀនមួយមាន nephrons ប្រមាណជា១លាន ហើយ nephron នីមួយៗ មានបរិធានតម្រងមួយ ដែលត្រូវបានគេហៅថា glomerulus ។ 

ផ្នែកខាងក្នុងនៃក្រលៀន មានតម្រងដ៏តូចឆ្មាប្រហែល ១ លាន ដែលគេហៅថា nephrons ដែល ច្រុះសម្អាតឈាមខណៈដែលឈាមបានឆ្លងកាត់តាមរយៈ nephron ពេលនោះទឹក និង កាក សំណល់ត្រួវបានយកចេញ ។ ភាគច្រើននៃទឹកបញ្ចូនត្រឡប់ទៅឈាមវិញ ហើយកាកសំណល់ ទាំងឡាយ ប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងប្លោកនោម បន្ទាប់មកបានចាកចេញពីរាងកាយជាទឹកមូត្រ (wee)

Your kidneys are master chemists of the body, intervene in many processes and balances in the body and control many vital body functions. The major role of the kidneys is to remove waste from the blood and eliminate it in the urine. To remove this waste and extra water, blood enters the kidney through the renal artery; blood is then cleaned in the kidney as it passes through tiny filters called nephrons (picture above). 

The nephrons are the basic working units of the kidneys, controlling the formation of urine. One kidney contains about one million nephrons, and each nephron contains a filtering apparatus called a glomerulus. 

Inside each kidney there are about one million tiny units called nephrons which filter blood as it passes through each nephron and water and waste products are removed. Most of the water returns to the blood, the waste products collect in the bladder then leave the body as urine (wee)


តើក្រលៀនអាចរងការខូតខាតដោយប្រការអ្វីខ្លះ?


ភាគច្រើនបំផុតនៃជម្ងឺក្រលៀន គឺ វាយប្រហារទៅលើ nephrons ។ ពេលខ្លះជម្ងឺខ្សោយក្រលៀន អាចកើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ឧទាហរណ៍ បណ្ដាលមកពីការបាត់បង់ឈាមច្រើនមួយរំពេច ឬ ដោយសារគ្រោះថ្នាក់មួយ ។ ការធ្លាក់ចុះមួយរំពេចនៃមុខងាររបស់ក្រលៀន ត្រូវបានគេហៅថា ជម្ងឺខ្សោយក្រលៀនស្រួចស្រាល ។ ជាញឹកញាប់បញ្ហានេះមានរយះពេលខ្លីក៏ប៉ុន្តែ ជួនកាលអាចនាំ ឱ្យមានការខូចខាតយូរអង្វែងដល់ក្រលៀន ។ 

ជាញឹកញាប់មុខងារនៃក្រលៀនបន្តធ្លាក់ដុនដាបក្នុងរយះពេលជាច្រើនឆ្នាំ (មិនមែនភ្លាមៗ) ។ វាជា ព័ត៌មានដ៏ល្អប្រពៃ ពីព្រោះថាប្រសិនបើជម្ងឺក្រលៀនអាចត្រូវបានរកឃើញភ្លាមៗ នោះជីវឹតនៃ ក្រលៀនរបស់អ្នកអាចមានរស់រៀនបានយូរ និង ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍របស់អ្នកល្អប្រពៃរយះពេលយូរ អង្វែងតាមការដែលអាចធ្វើទៅបាន តាមរយះការប្រើប្រាស់ថ្នាំសង្កូវ ការផ្លាស់ប្តូររបបអាហារ និង របបរស់នៅ ។

WHAT CAN GO WRONG WITH THE KIDNEYS?

Most kidney diseases attack the nephrons. Sometimes kidney failure can happen quickly, caused for example by a sudden loss of large amounts of blood or an accident. A sudden drop in kidney function is called Acute Kidney Failure and is often short lived, but can occasionally lead to lasting kidney damage. 

More often kidney function worsens over a number of years.This is actually good news, because if kidney disease is found early, medication, dietary and lifestyle changes can increase the life of your kidneys and keep you feeling your best for as long as possible.

ជម្ងឺក្រលៀនរ៉ាំរ៉ៃជំងឺមានន័យដូចម៉្តេច? 

ប្រសិនបើអ្នកបាត់បង់លើសពី ១/៣ នៃមុខងារនៃក្រលៀនរបស់អ្នកក្នុងរយះពេល៣ខែ នោះវាត្រូវ បានគេហៅថាជម្ងឺក្រលៀនរ៉ាំរ៉ៃ (Chronic Kidney Disease) ។
ពេលខ្លះ ជម្ងឺក្រលៀនបណ្តាលអោយក្រលៀនឈប់ដំណើរការ ដែលតម្រូវអោយឆ្លងកាត់ការ ព្យាបាល របៀប  dialysis (ម៉ាសីុនលាងឈាម) ឬ ប្តូរក្រលៀន ដើម្បីរក្សាជីវិតរស់រានរបស់អ្នក។ការរកឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូង និង ការព្យាបាលអាចទប់ស្កាត់ការខូចខាតក្រលៀន និង សេច ក្តីតម្រូវការនៃការលាងឈាម និង ការវះកាត់កាត់ប្តូរក្រលៀនទាំងស្រុង ។

ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថា មានជម្ងឺក្រលៀនរ៉ាំរ៉ៃ  នេះបានសេចក្តីថាក្រលៀនរបស់ អ្នកមិនបានដំណើរការល្អដូចធម្មតា ។  ជម្ងឺក្រលៀនត្រូវបានគេហៅថា "ជម្ងឺស្ងាត់ ជាញឹកញាប់វា គ្មានការព្រមានជាមុននោះឡើយ ។ 

វាមិនមែនជារឿងចម្លែកនោះឡើយសម្រាប់អ្នកដែលបានបាត់បង់រហូតដល់ទៅ ៩០% នៃមុខងារនៃ ក្រលៀន មុនពេលរោគសញ្ញាណាមួយបានលេចធ្លោយលឡើង ។ 

មនុស្សអាចរស់នៅក្នុងជីវិតសឹងតែធម្មតា ទោះជាមុខងាររបស់ក្រលៀនមានត្រឹមតែ ២០ ភាគរយនៃ មុខងារសរុប ។

នៅពេលដែលរោគសញ្ញាចាប់កើតមានឡើងដំបូងបង្អស់ រោគសញ្ញាជាទូទៅរួមមាន ដូចជាភាព អស់កម្លាំងជាទូទៅ ឬ រមាស់ ។ 

ខណៈដែលជម្ងឺក្រលៀនកាន់តែរីករាលដាល រោគសញ្ញាអាចរួមបញ្ចូលការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងទឹកមូត្រ (បន្ថយភាគនៃទឺកមូត្រ ប្រែព៌ណ មានឈាម ឬ ខ្ទុះ) ការចង្អោរ និង ការក្អួត និង ការបាត់បង់ចំណង់ អាហារ។

រោគសញ្ញាផ្សេងៗទៀត រួមមានការហើមឬស្ពឹកដៃជើង (ដោយសារតែការផ្ទុកទឹកក្នុងរាងកាយ) ភាព ទន់ខ្សោយ និង ភាពសន្លឹមល្ហឹតល្ហៃ ស្បែកប្រែព៌ណងងឹត និង ការឈឺចាប់សាច់ដុំ។

មនុស្សប្រមាណជា ៥០ នាក់ បានបាត់បង់ជីវិតក្នុងមួយថ្ងៃ ទាក់ទងនឹងជម្ងឺក្រលៀននេះ ។

What does Chronic Kidney Disease mean?

If you lose over 1/3 of your kidney function for over 3 months, it is called Chronic Kidney Disease or CKD. 

Sometimes kidney disease leads to kidney failure, which requires dialysis or a kidney transplant to keep you alive. Early detection and treatment can help prevent kidney failure and the need for dialysis or transplant treatment.

If you are diagnosed with CKD, this means that your kidneys have been damaged and are not working as well as they should normally. Kidney disease is called a ‘silent disease’ as there are often no warnings.

It is not uncommon for people to lose up to 90% of their kidney function before getting any symptoms.

People can live a near normal life with as little as 20 percent of their total kidney function.

When symptoms do occur the initial signs may be general, such as feeling tired or generalised itching.

As kidney disease progresses, symptoms can include changes in the urine (reduced volume, discolouration, blood or pus), nausea and vomiting and appetite loss.

Other symptoms include swollen or numb hands and feet (because of water retention), weakness and lethargy, darkened skin and muscle cramps.

About 50 people a day die of a kidney related disease.


អានអត្ថបទដើម/បន្ថែម How Our Kidney Work

No comments:

Post a Comment